Búnaðarmál
Samningur um starfsskilyrði mjólkurframleiðslu.
1. gr.
Markmið samningsins.
Markmið þessa samnings eru:
1.1 Að almenn starfsskilyrði í framleiðslu og vinnslu mjólkurafurða og stuðningur ríkisins við greinina stuðli að áframhaldandi hagræðingu, bættri samkeppnishæfni og lægra vöruverði.
1.2 Að fjárhagslegur stuðningur ríkisins við greinina nýtist sem best til að lækka vöruverð til neytenda.
1.3 Að viðhaldið verði þeim stöðugleika sem náðst hefur milli framleiðslu og eftirspurnar.
1.4 Að greinin fái svigrúm til að búa sig undir aukna erlenda samkeppni.
1.5 Að greinin geti þróast þannig að nauðsynleg kynslóðaskipti geti orðið í hópi mjólkurframleiðenda og unnt sé að endurnýja framleiðsluaðstöðu með eðlilegum hætti.
1.6 Að gætt sé sjónarmiða um dýravelferð og heilnæmi afurða.
2. gr.
Um hugtök.
2.1 Heildargreiðslumark er tiltekið magn mjólkur, mælt í lítrum, sem ákveðið er skv. 3. gr. og skiptist í greiðslumark lögbýla.
2.2 Greiðslumark lögbýla er tiltekið magn mjólkur, mælt í lítrum, sem ákveðið er fyrir hvert lögbýli, sbr. gr. 4.2. og veitir rétt til beinna greiðslna úr ríkissjóði.
2.3. Beingreiðsla er stuðningur við framleiðslu og markað fyrir mjólkurafurðir, greiddur úr ríkissjóði til greiðslumarkshafa.
2.4. Verðlagsár er tímabilið frá 1. september til 31. ágúst árið eftir. Þó getur landbúnaðarráðherra ákveðið, að fenginni umsögn Bændasamtaka Íslands að verðlagsár fylgi almanaksári.
2.5. MARK er miðlægur gagnagrunnur þar sem varðveittar eru upplýsingar um einstaklingsmerkingar búfjár samkvæmt reglugerð um merkingar búfjár nr. 463/2003.
3. gr.
Heildargreiðslumark mjólkur.
3.1 Heildargreiðslumark mjólkur skal ákveðið þremur mánuðum fyrir upphaf verðlagsárs vegna framleiðslu þess verðlagsárs. Við þá ákvörðun skal byggt á neyslu innlendra mjólkurvara sem farið hafa um afurðastöðvar undanfarandi tólf mánaða tímabil og áætlun Bændasamtaka Íslands um neyslu mjólkurafurða fyrir komandi verðlagsár að teknu tilliti til birgða. Miða skal við gildandi stuðla um samsetningu mjólkurafurða samkvæmt ákvörðun framkvæmdanefndar búvörusamninga. Verði sala mjólkurafurða undir heildargreiðslumarki ársins, þannig að birgðir aukist, kemur mismunur til lækkunar á heildargreiðslumarki næsta árs. Á sama hátt hækkar heildargreiðslumark ef sala eykst. Birgðir sem verða til vegna framleiðslu einstakra mjólkurframleiðenda umfram greiðslumark, sbr. gr. 3.3, teljast ekki með við ákvörðun heildargreiðslumarks.
3.2. Landbúnaðarráðherra skal, að fengnum tillögum framkvæmdanefndar búvörusamninga, ákveða heildargreiðslumark fyrir hvert verðlagsár.
3.3 Handhafa greiðslumarks er heimilt að framleiða mjólk umfram greiðslumark og skal sú framleiðsla fara á erlendan markað á ábyrgð hans og viðkomandi afurðastöðvar. Framkvæmdanefnd búvörusamninga getur þó heimilað sölu þessara vara innanlands ef heildarframleiðsla verður minni en sala og birgðastaða gefur tilefni til.
4. gr.
Greiðslumark lögbýla og beinar greiðslur.
4.1 Greiðslumark er bundið við lögbýli og skal það skráð á eina kennitölu, nema um fleiri sjálfstæða rekstraraðila sé að ræða. Þar sem fleiri aðilar standa saman að búrekstri skal það skráð sérstaklega hjá Bændasamtökum Íslands.
4.2 Greiðslumark hvers lögbýlis verður við upphaf gildistíma þessa samnings jafnt greiðslumarki lögbýlisins, eins og greiðslumarkið verður skráð hjá Bændasamtökum Íslands við lok verðlagsársins 2004-2005, að teknu tilliti til breytinga sem gerðar kunna að verða á heildargreiðslumarki vegna verðlagsársins 2005-2006 skv. gr. 3.1. og að teknu tilliti til viðskipta með greiðslumark fyrir 1. september 2005. Síðan breytist greiðslumark hvers lögbýlis í hlutfalli við breytingar á heildargreiðslumarki, við breytingar skv. gr. 5.2 og til samræmis við aðilaskipti að greiðslumarki skv. gr. 5.3.
4.3. Greiðslumark lögbýlis veitir handhafa þess rétt til sama hlutfalls af heildarfjárhæð beinna greiðslna skv. gr. 6.1. er nemur hlutfalli greiðslumarks lögbýlisins af heildargreiðslumarki eins og það er skilgreint skv. 2. gr. Hluti beinna greiðslna skal vera óháður framleiðslu að því tilskildu að framleiðsla lögbýlis sé ekki minni en tilskilið lágmark, hluta skal greiða eftir framleiðslu og hluta skal greiða þannig að það stuðli að æskilegri dreifingu innleggs eftir mánuðum. Beinar greiðslur skulu greiðast mánaðarlega og skal framkvæmdanefnd búvörusamninga ákveða nánar greiðslutilhögun og fráviksmörk beinna greiðslna fyrir upphaf hvers verðlagsárs, að fengnum tillögum Landssambands kúabænda.
5. gr.
Skráning og viðskipti með greiðslumark.
5.1. Bændasamtök Íslands skulu, í umboði landbúnaðarráðuneytisins, halda skrá yfir handhafa greiðslumarks og færa í hana jafnóðum þær breytingar sem á því verða. Aðilaskipti að greiðslumarki taka gildi þegar staðfesting Bændasamtaka Íslands liggur fyrir.
5.2. Nýti handhafi greiðslumarks það ekki til framleiðslu að neinu leyti í full tvö verðlagsár, fellur það niður hjá viðkomandi handhafa, enda hafi Bændasamtök Íslands tilkynnt eiganda lögbýlisins um rétt hans til sölu eða geymslu greiðslumarksins. Að öðru leyti bætist það við greiðslumark annarra handhafa í hlutfalli við skráð greiðslumark þeirra. Óski framleiðandi eftir að halda greiðslumarki á jörð sinni án þess að nýta það til framleiðslu, getur hann lagt það inn til geymslu hjá Bændasamtökum Íslands út gildistíma samnings þessa. Greiðslumark sem þannig er geymt tekur breytingum til samræmis við breytingar á heildargreiðslumarki.
5.3. Aðilar eru sammála um að um viðskipti með greiðslumark gildi óbreytt ákvæði búvörulaga nr. 99/1993, með síðari breytingum.
6. gr.
Framlög ríkisins og skipting þeirra.
Ríkissjóður greiðir á samningstímanum framlög sem hér segir:
Tafla 1. Framlög og skipting þeirra
Verðlagsár Heildarfjárhæðir Beingreiðslur Kynbóta og þróunarfé Gripagreiðslur Óframleiðslutengdur stuðningur
2005/2006 4.000 3.900 100
2006/2007 3.960 3.465 99 396
2007/2008 3.920 3.381 98 392 49
2008/2009 3.881 3.299 97 388 97
2009/2010 3.842 3.218 96 384 144
2010/2011 3.804 3.139 95 380 190
2011/2012 3.766 3.014 94 376 282
Allar fjárhæðir í samningi þessum skulu miðaðar við verðlag 1. janúar 2004, er var 230,0 stig og taka mánaðarlegum breytingum þaðan í frá skv. vísitölu neysluverðs.
6.1 Beingreiðslur: Til greiðslumarkshafa skv. 4. grein og upphæðir í töflu 1.
6.2 Greiðslur vegna kynbóta- og þróunarstarfsemi: Frá og með verðlagsárinu 2005/2006 verða greidd framlög til Bændasamtaka Íslands (sjá töflu 1) til kynbóta- og þróunarverkefna í nautgriparækt. Fjárhæðinni skulu samtökin ráðstafa í samráði við framkvæmdanefnd búvörusamninga. Greiða skal með jöfnum mánaðarlegum greiðslum.
6.3 Gripagreiðslur: Frá og með verðlagsárinu 2006/2007 verða teknar upp gripagreiðslur, sbr. töflu 1. Greiðslunum skal ráðstafað til aðila er eiga kýr sem eru einstaklingsmerktar og hafa átt að minnsta kosti einn kálf samkvæmt upplýsingum úr einstaklingsmerkingakerfinu MARK. Viðtakanda greiðslna skal skrá sérstaklega og skal viðkomandi stunda virðisaukaskattsskyldan búrekstur, skv. lögum um virðisaukaskatt nr. 50/1988, á lögbýli. Ríkissjóður greiðir að hámarki út á samtals 27.400 kýr, sem er meðalkúafjöldi á árunum 2000-2002. Grundvöllur gripagreiðslna er meðalfjöldi einstaklingsmerktra kúa á viðkomandi búi næstliðið verðlagsár. Ef heildarfjöldi einstaklingsmerktra kúa á landinu er lægri en 27.400, hækkar greiðsla á kú hlutfallslega. Þegar um fleiri sjálfstæða rekstraraðila er að ræða á sama lögbýli er heimilt að skrá þá sérstaklega, sbr. reglur um skráningu handhafa greiðslumarks. Greiðslur á grip fara eftir fjölda kúa á hverju lögbýli skv. eftirfarandi töflu, töflu 2.
Tafla 2. Hlutfall gripagreiðslna
Fjöldi kúa Hlutfall óskertrar greiðslu
1-40 100 %
41-60 75 %
61-80 50 %
81-100 25 %
101 og yfir 0 %
Ef fjöldi gripa á lögbýli fer yfir 170 skerðast gripagreiðslur um 25% fyrir hverjar 10 kýr sem umfram eru, þannig að bú með fleiri en 200 kýr nýtur ekki gripagreiðslna. Framkvæmdanefnd búvörusamninga setur nánari reglur um greiðslur gripagreiðslna.
6.4 Óframleiðslutengdar og/eða minna markaðstruflandi greiðslur: Greiðslur skv. töflu 1. Fyrir 1. september 2006 skal liggja fyrir samkomulag milli aðila um ráðstöfun greiðslna samkvæmt þessum lið til óframleiðslutengdra og/eða minna markaðstruflandi stuðnings, m.a. til eflingar jarðræktar.
7. gr.
Afurðaverð.
7.1 Aðilar eru sammála um að verðlagning mjólkur verði með sama hætti og segir í núgildandi lögum nr. 99/1993 um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum, ásamt síðari breytingum, nema um annað verði samið á samningstímanum. Jafnframt að leitað verði samþykkis Alþingis fyrir breytingum á lögunum, þannig að samningsaðilar geti samið um það sín á milli að hætt verði að ákveða lágmarksverð mjólkur til framleiðenda, enda þótt heildsöluverð verði áfram ákveðið af verðlagsnefnd.
8. gr.
Endurskoðun samnings.
8.1. Samningsaðilar geta á samningstímanum hvor um sig farið fram á viðræður um endurskoðun á samningnum eða einstökum atriðum hans.
8.2. Að liðnum fimm árum frá gildistöku samnings þessa skulu samningsaðilar kanna framkvæmd hans og í framhaldi af þeirri könnun hefja viðræður um áframhaldandi stefnumótun og gerð nýs samnings.
8.3. Samningur þessi er gerður með fyrirvara um hugsanlegar breytingar á þjóðréttarlegum skuldbindingum Íslands sem kunna að leiða af niðurstöðu samningaviðræðna á vettvangi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar (WTO). Þegar yfirstandandi samningaviðræðum innan WTO lýkur skal samningur þessi endurskoðaður þannig að stuðningsfyrirkomulag ríkisvaldsins við íslenskan landbúnað rúmist hverju sinni innan þeirra heimilda sem skuldbindingar Íslands á vettvangi WTO kveða á um.
9. gr.
Framkvæmd, gildistími og fyrirvarar.
9.1. Samningur þessi gildir frá og með 1. september 2005 til og með 31. ágúst 2012.
9.2. Samningsaðilar skulu hafa reglubundið samráð um framkvæmd samnings þessa. Komi upp ágreiningur um framkvæmd samningsins eru aðilar sammála um að skipaður verði hverju sinni þriggja manna gerðardómur til að skera úr um ágreiningsefni. Aðilar tilnefni hvor fyrir sig einn mann í dóminn. Leitað skal til Hæstaréttar Íslands um að tilnefna formann dómsins, nema aðilar komi sér saman um oddamann. Úrskurður gerðardóms er bindandi fyrir samningsaðila.
9.3. Samningur þessi er undirritaður f.h. ríkisstjórnar Íslands með fyrirvara um nauðsynlegar lagaheimildir Alþingis. Af hálfu Bændasamtaka Íslands er samningur þessi undirritaður með fyrirvara um samþykki kúabænda.
9.4. Samningur þessi er gerður í fjórum samhljóða eintökum. Skulu Bændasamtök Íslands halda einu, Landssamband kúabænda einu, landbúnaðarráðherra einu og fjármálaráðherra einu.
10. gr.
Viljayfirlýsingar.
10.1. Samhliða undirritun samnings þessa undirrita landbúnaðarráðherra annars vegar og Bændasamtök Íslands hins vegar, meðfylgjandi viljayfirlýsingar, er lúta að starfsskilyrðum mjólkurframleiðenda og auknu gagnsæi í viðskiptum með greiðslumark.
Reykjavík, 10. maí 2004.
F.h. Bændasamtaka Íslands F.h. ríkisstjórnar Íslands
_________________________ ______________________________
Haraldur Benediktsson Guðni Ágústsson landbúnaðarráðherra
__________________________
Eggert Pálsson ______________________________
Geir H. Haarde
__________________________ fjármálaráðherra
Egill Sigurðsson
___________________________
Þórarinn Leifsson
__________________________
Þórólfur Sveinsson